على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3607
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
مهرزق ( moharzaq ) ا . ع . محبوس و بندى مهر زن ( mohr - zan ) ا . پ . آنكه چيزى را مهر مىكند . مهرع ( mahra ' ) ا . ع . نام موضعى . مهرع ( mohra ' ) ص . ع . لرزنده از خشم و ترس و ضعف و تب . مهرع ( mohre ' ) ا . ع . شير بيشه . مهرق ( mohraq ) ا . ع . مأخوذ از مهره فارسى - مهرهاى كه بدان كاغذ را جلا داده مهره مىكشند . و صفحهاى كه در روى آن نرد بازى مىكنند . و تخته نرد . و كاغذ مهره كشيده . و صفحهاى كه در روى آن مىنويسند . و دشت املس و تابان . ج : مهارق . مهرقان ( mahraq n ) و ( mohraq n ) و ( mohroq n ) ا . ع . دريا . و جايى كه آب در وى روان گردد . مهرقان ( mohroq n ) ا . ع . شهرى در ساحل درياى مصر معرب ماهى روبان . مهر كن ( mohr - kan ) ا . پ . حكاك و آنكه مهر و نگين مىكند و حكاكى مىكند . مهر كنى ( mohr - kani ) ا . پ . حكاكى و شغل حكاك . مهرگان ( mehr - g n ) ا . پ . مهر و محبت و دوستى . و نام روز شانزدهم از هر ماه . و نام ماه هفتم از سال شمسى كه اول فصل خزان و پاييز باشد . و عيد مهرگان همان عيد مهرست . ر . مهر . و مهرگان بزرك : نام نوايى از موسيقى . و مهرگان خاصه : روز بيست و يكم مهر ماه . و مهرگان خردك و يا مهرگان كوچك : نام نوايى از موسيقى . و مهرگان عامه : روز شانزدهم مهر ماه . مهرگانى ( mehr - g ni ) ا - ص . پ . خزانى و پاييزى . و محصول پاييزى . و نام لحن بيست و پنجم باربد . مهرگيا ( mehr - giy ) و مهر گياه ( mehr - giy h ) ا . پ . معشوق و چهره معشوق . و گياهى كه آن را مردم گياه و يبروج الصنم نيز گويند . و گياه آفتاب گردان . و ميوه تازهاى كه از ريشه آن عصير لذيذى بيرون مىآيد . و موى تازه برآمده در رخسار خوبان . و كيمياگر . و پادشاه . مهرم ( mahram ) و مهرمة ( mahramat ) م . ع . هرم هرما و مهرما و مهرمة . ر . هرم . مهرمة ( mahramat ) ا . ع . پيرى و سبب پيرى . يق : ترك العشاء مهرمة . مهرمانى ( mehrem ni ) ا . پ . نام لحن بيست و پنجم از سى لحن باربد . مهرماه ( mehr - m h ) ا . پ . ماه هفتم از سال شمسى . مهرنفة ( moharnefat ) ا . ع . زنى كه آواز آن و گريه آن سست و ضعيف باشد . مهرنوش ( mehr - nuc ) ا . پ . واو مجهول - نام پسر اسفنديار . مهرو ( mah - ru ) ص . پ . خوب رو مانند ماه . مهروء ( mahru ' ) ص . ع . گرفتار سرماى سخت . ج : مهروؤن . مهروبان ( mahrub n ) ا . پ . نام شهرى در ايران . مهرود ( mahrud ) ص . ع . ثوب مهرود : جامه زرد رنك . مهروذة ( mahruzat ) ا . ع . قوله صلى اللّه عليه و آله فى عيسى عليه السلام : ينزل عند المنارة البيضاء شرقى دمشق فى مهروذتين : يعنى در دو جامه با گل سرخ رنك كرده شده ، و يروى بالدال المهملة . مهرور ( mahrur ) و مهرورة ( mahrurat ) ص . ع . گرفتار بيمارى هرار . يق : بعير مهرور و ناقة مهرورة . مهرورزى ( mehr - varzi ) ا . پ . كسب مهر و محبت و مهربانى . مهرورق ( mohravreq ) ص . ع . مطر مهرورق : باران ريزان . مهروع ( mahru ' ) ا . ع . ديوانه بر زمين افتاده . و مرد افتاده بر زمين از جهد و كوشش و يا از ضعف و ناتوانى . مهروؤن ( mahru'una ) ع . ج . مهروء . مهرويان ( mah - ruy n ) ا - پ . ج . مهرو . مهره ( mohre ) ا . پ . قسمى از صدف كوچك شبيه بمرواريد . و نوعى از مرجان گرد كرده و هر چيز مشابه آنها . و يك قسم سنگى كه در سر افعى يافت مىگردد . و صدفى كه با آن كاغذ را جلا داده و مهره مىكشند . و ابزارى آهنى و يا استخوانى براى جلا دادن . و هر آنچه بدان چيزى را جلا دهند . و سنك صلايه . و قطعههاى چوبى و استخوانى كه به روى صفحه نرد و يا صفحه شطرنج قرار داده و با آنها بازى مىكنند . و چكش و پتك آهنگرى . و مهره انجم : ستارهها . و مهره پشت : استخوان پشت . و مهره جاندار و : سنك پادزهر . و مهره خاك و يا مهره گلين : كره خاكى و بدن انسانى . و مهره در جام افكندن : انداختن مهره و يا چيزى مانند آن در جام هفت جوش در هنگام سوار شدن چنان كه معمول پادشاهان قديم ايران بوده . و مهره در شش در بودن : محبوس بودن و در زندان بودن . و مهره در طاس